تصمیم روسیه در شناسایی استقلال دو منطقه تحت حاکمیت گرجستان به تلاش غرب برای تحت فشار قرار دادن روسیه و اقدام روسیه در مقابله با این فشارها منجر شده است. نیکولاس سارکوزی، رئیس جمهور فرانسه این تصمیم مسکو را تلاشی غیرقابل قبول برای تغییر مرزها خوانده است. آلمان نیز همگام با فرانسه خواستار اجرای کامل توافق آتش بس بین روسیه و گرجستان شده است.
در همین حال دیوید میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، که برای آنچه که ایجاد ائتلافی در مقابل آنچه تجاوزگری روسیه می خواند به کی یف، پایتخت اوکراین رفته، گفته است که کشورهای غربی باید در روابط خود با روسیه تجدید نظر کنند.
او طی یک سخنرانی در کی یف از کشورهای عضو اتحادیه اروپا و پیمان ناتو خواست که متحدان خود را تقویت کنند. او از روسیه نیز خواست تا جنگ سرد دیگری را آغاز نکند.
ویکتور یوشچنکو، رئیس جمهور اوکراین، در دیدار با آقای میلیبند گفت که درگیری کوتاهی که بین روسیه و گرجستان در اوایل ماه جاری میلادی رخ داد، نقطه ضعف های جدی سازمان ملل متحد و سایر نهادهای بین المللی را نمایان ساخت.
او خواستار تقویت توان دفاعی کشورش شد و افزود که اواکراین افزایش اجاره بهایی که روسیه برای بندر سواستوپول می پردازد را بررسی خواهد کرد.
دولت اوکراین همانند گرجستان متقاضی عضویت در سازمان پیمان اتلانتیک شمالی - ناتو - بوده در حالیکه روسیه با چنین اقدامی به شدت مخالفت ورزیده و گسترش ناتو به شرق و عضویت این دو جمهوری اتحاد شوروی سابق در ناتو را تهدیدی برای امنیت خود دانسته است.
در همانحال، برنار کوشنر، وزیر خارجه فرانسه، هشدار داده است که پس از جدایی آبخاز و اوستیای جنوبی از گرجستان، هدف بعدی روسیه می تواند نفوذ در شبه جزیره کریمه و تلاش برای جدایی این منطقه از اوکراین باشد.
جمهوری خودمختار کریمه بخشی از خاک اوکراین است اما بیش از نیمی از ساکنان آن را روس تبارانی تشکیل می دهند که در سال های اخیر، دولت روسیه برای بسیاری از آنان گذرنامه روسی صادر کرده است.
در اوستیای جنوبی نیز روسیه به اقدام مشابهی دست زده بود و یکی از دلایلی که برای عملیات نظامی علیه گرجستان مطرح کرد، حمایت از شهروندان روسی ساکن این منطقه در برابر تلاش ارتش گرجستان برای باز پس گیری این منطقه بود.
با اینهمه، به گفته ناظران، دست زدن به عملیات نظامی علیه اوکراین و تلاش برای جدا کردن کریمه از این کشور برای روسیه آسان نخواهد بود زیرا ارتش اوکراین به مراتب نیرومندتر از ارتش گرجستان و کریمه به مراتب بزرگتر و پر جمعیت تر از اوستیای جنوبی و آبخاز است.
علاوه بر این، خط لوله انتقال گاز روسیه به اروپای غربی از خاک اوکراین عبور می کند در حالیکه درآمد ارزی حاصل از صدور گاز به اروپا از منابع اصلی تامین درآمدهای ارزی روسیه است.
جبهه بندی بین المللی؟
همچنین، در آنچه که به تلاش روسیه برای اثبات اقتدار خود به عنوان یک قدرت جهانی تعبیر شده، اوایل هفته جاری رئیس جمهور روسیه به جمهوری مولداوی، از جمهوری های اتحاد شوروی سابق، هشدار داد که مرتکب اشتباه گرجستان نشود و در صدد توسل به زور برای باز پس گرفتن منطقه "ترانس نیستریا" از جدایی طلبان این منطقه بر نیاید.
همزمان، گزارش شده است که روز پنجشنبه، وزیر خارجه سوئد به منظور ملاقات با وزیران خارجه فرانسه و جمهوری چک و گفتگو درباره بحران گرجستان و دستور کار اجلاس هفته آینده کشورهای عضو اتحادیه اروپا، عازم پاریس خواهد شد. ریاست دوره ای اتحادیه اروپا در حال حاضر برعهده فرانسه است اما این سمت از ماه ژانویه سال آینده در اختیار جمهوری چک و از ماه ژوئن در اختیار سوئد قرار خواهد گرفت.
قرار است مقامات ارشد کشورهای عضو اتحادیه اروپا در روز دوشنبه آینده در جلسه ای برای بررسی بحران گرجستان شرکت کنند و برخی از کشورهای عضو، از جمله سوئد که موضعی تند علیه اقدامات روسیه اتخاذ کرده، از فرانسه خواسته اند تجدید نظر در روابط اروپا با روسیه را در دستور کار اجلاس قرار دهد.
پیشتر جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا، با محکوم کردن تصمیم روسیه در به رسمیت شناختن آبخاز و اوستیای جنوبی، از این کشور خواسته بود تا تعهدات بین المللی خود را محترم بشمارد و در "تصمیم غیرمسئولانه" خود تجدید نظر کند. در واکنش به انتقادات تند کشورهای غربی، رئیس جمهور روسیه در مقاله ای که در روزنامه بریتانیایی تایمز مالی (فایننشال تایمز) چاپ کرده با اشاره به اقدام غرب در به رسمیت شناختن استقلال کوزوو از صربستان، گفته است که "در روابط بین الملل نمی توان برای بعضی ها یک قانون خاص، و برای دیگران قانون متفاوتی داشت."
نماینده روسیه در پیمان ناتو هم گفته است که در اعتراض به موضعگیری غرب، کشور وی همکاری با این پیمان را به حالت تعلیق در می آورد هرچند تاکید ورزیده که توافق به دست آمده برای برقراری ثبات در افغانستان را همچنان رعایت خواهد کرد.
همچنین، در آنچه که ظاهرا تلاش روسیه برای تقویت موضع بین المللی خود در برابر غرب تعبیر شده، آقای مدودف که برای شرکت در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای به دوشنبه، پایتخت تاجیکستان سفر کرده، با هو جینتائو، رئیس جمهور چین ملاقات و گفتگو کرده است.
علاوه بر کشورهای عضور سازمان همکاری شانگهای، مقامات ارشد چند کشور دیگر، از جمله ایران، در اجلاس دوشنبه شرکت دارند.
برخی ناظران گفته اند که با توجه به تیرگی محسوس در روابط روسیه و غرب، نتیجه تلاش کشورهای غربی برای قانع کردن روسیه به حمایت از وضع تحریم های جدید شورای امنیت علیه برنامه هسته ای ایران مشخص نیست.
--------- مهر تأیید روسیه بر تجزیه گرجستان
دمیتری مدودف رئیسجمهور روسیه روز گذشته با امضای لایحه استقلال دو استان جداییطلب گرجستان، رای روز دوشنبه مجلسین روسیه مبنی بر شناسایی رسمی استقلال اوستیای جنوبی و آبخازیا را بهطور رسمی مورد پذیرش قرار داد. مجلسین روسیه دوشنبه هفته جاری با اتفاق آرا و حتی بدون یك رای مخالف یا ممتنع از مدودف خواستند تا استقلال اوستیای جنوبی و آبخازیا را از گرجستان به رسمیت بشناسد. مدودف كه پس از بحث و بررسی موضوع در جلسه شورای امنیت ملی روسیه تصمیم به امضای این لایحه گرفت، بلافاصله پیامی رسمی و تلویزیونی خطاب به مردم روسیه و جهان قرائت كرد. وی در پیام خود گفت: «این تصمیم آسانی نبود. اما تنها راهی بود كه میشد برای حمایت از حق حیات مردم اوستیا و آبخازیا انجام داد.» وی در ادامه از دیگر كشورهای جهان نیز خواست تا استقلال این دو منطقه را به رسمیت بشناسند. مدودف در پیام خود افزود كه پس از وقایع اخیر در گرجستان دیگر امكان حضور اوستیای جنوبی و آبخازیا تحت حاكمیت گرجستان وجود ندارد. این تصمیم روسیه در حالی است كه ایالات متحده و غرب پس از تصویب لایحه استقلال دو منطقه جداییطلب گرجستان در مجلسین روسیه به كرملین نسبت به تایید این تصمیم هشدار دادهاند و جرج بوش رئیسجمهور ایالات متحده از روسیه خواسته بود تا به تمامیت ارضی گرجستان احترام بگذارد. انتقاد غرب از تصمیم روسیه بلافاصله پس از تایید رسمی استقلال دو منطقه جداییطلب گرجستان از سوی روسیه، مقامات اتحادیه اروپا و ایالات متحده نسبت به این اقدام روسیه واكنش نشان دادند. اریك شوالیه سخنگوی وزارت خارجه فرانسه با انتقاد به این اقدام روسیه گفت: «فرانسه تصمیم رئیسجمهور روسیه را تاسفآور دانسته و بر تمامیت ارضی گرجستان تاكید میكند.» سخنگوی دستگاه سیاست خارجی بریتانیا نیز با رد این تصمیم روسیه بر حاكمیت گرجستان در مناطق اوستیای جنوبی و آبخازیا تاكید كرد. از سوی دیگر آنگلا مركل صدراعظم آلمان نیز با اشاره به اینكه تصمیم مدودف برخلاف قوانین بینالمللی است بر حق حاكمیت گرجستان در حفظ تمامیت ارضیاش تاكید كرد. مقامات گرجستانی نیز كه در واكنش به تصمیم دومای روسیه با محكوم كردن اقدام مسكو این تصمیم مجلسین روسیه را كم اهمیت خوانده بودند در واكنش به تصمیم مدودف در پذیرش رسمی استقلال دو منطقه اوستیا و آبخازیا، این اقدام مسكو را زمینهای برای الحاق دو بخش جداییطلب گرجستان به خاك روسیه دانستند. «گیگا بوكریا» سخنگوی وزارت امور خارجه گرجستان با اشاره به قصد روسیه برای الحاق اوستیای جنوبی و آبخازیا به روسیه گفت: «این اقدام روسیه نیت آشكار مسكو برای الحاق بخشی از خاك گرجستان به روسیه را نشان میدهد.» الكساندر استاب رئیس دورهای سازمان امنیت و همكاری اروپا نیز اقدام دولت روسیه را نقض اصول اساسی این سازمان دانسته و آن را محكوم كرد. این تصمیم كرملین هرچند كه قابل پیشبینی بود اما بسیاری از ناظران تصور نمیكردند كه به فاصله تنها یك روز پس از رای مجلسین روسیه، مدودف این رای را مورد تایید قرار دهد و بیشتر تحلیلگران بر این باور بودند كه اقدام مجلسین روسیه بیشتر جنبهای نمادین دارد و برای تقویت موضع چانهزنی مسكو در برابر غرب است. در حالیكه مقامات حاكم بر مسكو با این اقدام خود نشان دادند كه اساسا چندان در فكر چانهزنی با غرب نیستند و در بحران قفقاز بیشتر متكی به مانورها و قدرت نظامیشان هستند. روسیه در حالی بهطور رسمی استقلال اوستیای جنوبی و آبخازیا را به رسمیت شناخت كه ایالات متحده روز دوشنبه اعلام كرد كه دیك چنی معاون اول بوش در 2 سپتامبر (شش روز دیگر) با سفر به قفقاز از نزدیك در جریان وقایع قرار خواهد گرفت و حمایت واشنگتن را از متحد قفقازی خود به مقامات حاكم بر تفلیس یادآوری خواهد كرد. از سوی دیگر همزمان با چالشهای دیپلماتیك غرب و روسیه، روز گذشته ناو آمریكایی «یو اساس تیلور» برای شركت در مانور دریای سیاه با عبور از تنگه «چاناك قلعه» تركیه وارد آبهای مرمره شد. مقصد این ناو سواحل گرجستان است. اوایل هفته جاری نیز ناوشكن آمریكایی «مكفاول» با پهلو گرفتن در بندر باتومی گرجستان كمكهای انساندوستانه آمریكا به گرجستان را تحویل مقامات گرجی داد. در این حال روز گذشته دمیتری راگوزین سفیر روسیه در پیمان ناتو با اشاره به اینكه اعضای ناتو عملیات صلحبانی نیروهای روسیه در اوستیای جنوبی و آبخازیا را به رسمیت نمیشناسند اعلام كرد كه در مقابل مسكو نیز تصمیم گرفته است تا تمام همكاریهای در قالب «عملیاتهای صلحبانی» خود با ناتو را به مدت شش ماه به حالت تعلیق درآورد. این تصمیم روسیه در پی آن است كه مقامات ناتو پس از عدم خروج كامل نیروهای روسی از گرجستان اعلام كردهاند كه در روابط خود با روسیه تجدید نظر خواهند كرد. در واكنش به این اقدام ناتو كه بیشتر تنبیههایی در قالب دیپلماتیك را علیه روسیه نشان میداد مقامات روسیه اعلام كردند كه همكاریهای بالفعل خود با ناتو را به حالت تعلیق درخواهند آورد. این تصمیم مسكو ممكن است به عملیات نیروهای ناتو در افغانستان خلل وارد سازد.